Przejdź do treści
Strona główna » Historia

Historia

Historia kościoła i parafii w Grzmiącej

Cztery miejsca, jedna wspólnota — wieki historii tych ziem

1 Kościół w Grzmiącej
Kościół parafialny

Grzmiąca

Kościół w Grzmiącej to jeden z najstarszych i najbardziej rozpoznawalnych zabytków tej miejscowości. Powstał około 1600 r. jako świątynia w stylu późnogotyckim z elementami barokowymi. Potem był przebudowywany w roku 1768, następnie w 1856 r. odrestaurowany, co nadało mu charakter mieszany stylistycznie. Jest obiektem orientowanym, tzn. prezbiterium kościoła znajduje się od strony wschodniej a wejście od zachodniej. Wnętrze jest jednonawowe zakończone trójbocznym prezbiterium. Charakterystyczna jest wieża świątyni zakończona hełmem barokowym a na szczycie krzyż z XVIII w. Budowla ma status zabytku (zabytkowy kościół wraz z otoczeniem, nr rej. 331, wpisany 9 maja 1961 r.), co oznacza, że chroni się nie tylko mury, ale też wystrój wewnętrzny. Do zabytkowych ruchomych elementów wnętrza zaliczone są m.in.: drewniany ołtarz główny wykonany w stylu ludowym z XVIII w. z ornamentami i płaskorzeźbami, ambona, drewniana chrzcielnica z przełomu XVII i XVIII w., drewniane żyrandole i obraz „Ukrzyżowanie”.

Od roku 1946 zaczęto organizować regularne duszpasterstwo dla wiernych obrządku rzymsko-katolickiego w Grzmiącej i okolicznych wsiach. Utworzono zatem parafię, która formalnie pod wezwaniem Matki Bożej Królowej Polski istnieje od 16 października 1946 r. Odpust parafialny przeżywany jest corocznie 3 maja, w dzień Matki Bożej Królowej Polski, co podkreśla rolę tego wezwania – Maryja jako patronka Polski, która jest mocno związana z tożsamością religijną wiernych.

Proboszczowie: ks. Władysław Pogorzelski (1946–1955), ks. Mieczysław Herman (1955), ks. Stanisław Grzebalski (1955–1967), ks. Tadeusz Cyris (1967–2005), ks. Tadeusz Liman (2005–2022), ks. Mariusz Kuropatnicki (od 2022 r.)

Na ścianie zewnętrznej, za krzyżem misyjnym, umieszczony jest oryginalny pruski reper geodezyjny. Jest to zabytkowy, zazwyczaj żeliwny lub mosiężny, znak wysokościowy (punkt osnowy) ukazujący rzędną wysokościową: 102,413 m n.p.m.

Przez wieki funkcja kościoła zmieniała się wraz z historią tych ziem. Do 1945 roku pełnił rolę kościoła protestanckiego (w związku z historią regionu wiele świątyń było pierwotnie ewangelickimi). Po II wojnie światowej, gdy zmieniły się granice państw, wraz z napływem ludności katolickiej, budynek został przekazany Kościołowi katolickiemu i poświęcony ponownie 25 grudnia 1945 r.

Obszar parafii kilkukrotnie ulegał zmianom wraz z migrującą populacją ludności w regionie. Ostatnie zmiany granic parafii, związane z reorganizacją administracyjną w diecezji, nastąpiły w sierpniu 2022 r. W obecnym kształcie życie religijne toczy się wokół 4 miejsc, w których znajdują się świątynie lub kaplica: Grzmiąca, Mieszałki, Sucha i Nosibądy. Poza tymi posługą duszpasterską ksiądz proboszcz obejmuje jeszcze inne miejscowości: Godzisław, Gdaniec, Przystawy, Radusz, Równe, Sławno i Ubocze, z których wierni mają do najbliższych kościołów od 4 do 8 km. Parafia liczy około 2 380 wiernych i należy do Diecezji Koszalińsko‑Kołobrzeskiej w dekanacie Barwice.

2 Kościół w Mieszałkach
Filia

Mieszałki

Neogotycki kościół w Mieszałkach został zbudowany w latach 1884-1885 i funkcjonował jako protestancki. Od strony wschodniej przylega pięcioboczna absyda (prezbiterium) z boczną przybudówką – zakrystią. Od zachodu – 5 kondygnacyjna wieża z dzwonnicą i po bokach trójboczne klatki schodowe. Wnętrze jest rozświetlone dużymi ostrołukowymi oknami z laskowaniem po obu stronach nawy, zaś poniżej dużo mniejszymi podwójnymi oknami tzw. biforia. Dzięki ofiarności parafian i innych darczyńców wszystkie zostały odnowione w latach 2025-2026. Na szczególną uwagę zasługuje oryginalny witraż w prezbiterium – postać Chrystusa na tle gotyckiego portalu w kolorowej bordiurze.

Po II wojnie światowej został poświęcony 19 marca 1946 r. i objęty opieką duszpasterską przez kapłanów rzymskokatolickich z pobliskiej Grzmiącej. Jako parafia pw. św. Józefa, Oblubieńca NMP została erygowana dopiero w czerwcu 1957 r., a życie religijne skupiało się jeszcze wokół głównych miejsc z kościołami w Nosibądach i Kowalkach.

Proboszczowie: ks. Jan Głażewski, ks. Mieczysław Gruchała, ks. Julian Mizera, ks. Tadeusz Caruk, ks. Czesław Myśliwiec, ks. Franciszek Żakowski, ks. Bolesław Liss, ks. Zbigniew Waszkiewicz, ks. Henryk Mulawski, ks. Tadeusz Serafin, ks. Krzysztof Stefan, ks. Robert Gruszowski

Po zmianach administracyjnych Kościoła Koszalińsko–Kołobrzeskiego w sierpniu 2022 r., parafia w Mieszałkach została zniesiona i jej większa część przyłączona ponownie do parafii w Grzmiącej. A życie religijne dalej się rozwija. Między innymi od maja do października, każdego 13. dnia miesiąca odprawiane są tu Nabożeństwa Fatimskie, z procesją światła wokół kościoła, zaś doroczny odpust przeżywany jest 19 marca.

3 Kościół w Nosibądach
Filia

Nosibądy

Zabytkowy kościół (obiekt zabytkowy wraz otoczeniem i wystrojem wnętrza: ołtarz, ambona — nr rej. 337 z 9.05.1961), w Nosibądach pw. św. Stanisława, biskupa i męczennika jest wyjątkowy m.in. z racji połączenia kilku stylów i sposobów budowy. Najstarsza część — środkowa, wykonana głównie z kamieni polnych i pochodzi z I połowy XVI w. W 1775 r. dobudowano szachulcową, 3-kondygnacyjną wieżę z 8-bocznym hełmem. W XIX w. od strony wschodniej kościoła dobudowano w stylu neogotyckim część nawy głównej.

Kościół został poświęcony 24 marca 1946 roku a później terytorialnie należał do parafii w Krosinie. Od 1957 roku przyłączony do powstałej wówczas parafii w Mieszałkach, zaś od sierpnia 2022 roku mieszkańcy Nosibądów należą do parafii w Grzmiącej. Od 2020 roku kościół jest wyłączony z użytku ze względu na zły stan techniczny, udało się jedynie w 2024 roku wymienić więźbę i pokrycie dachu. Społeczność Nosibądów liczy około 180 osób i nie jest w tej chwili możliwe, bez uzyskania znacznych finansowych środków zewnętrznych, dokończenie remontu. Msze święte i nabożeństwa są sprawowane w pobliskiej świetlicy wiejskiej. Doroczny odpust ku czci patrona kościoła przeżywany jest 8 maja.

4 Kaplica w Suchej
Kaplica filialna

Sucha

Miejscowość Sucha jest trzecią, pod względem ilości mieszkańców w Gminie Grzmiąca i należy do parafii Grzmiąca. Już u schyłku lat 70. mieszkańcy wsi podejmowali starania aby powstała kaplica, ale pojawiało się wiele przeszkód. Dopiero po „upadku” PGR-ów, społeczność zakupiła dawną remizę i zaczęto ją adaptować na kaplicę. W 1993 r. kaplica pw. Miłosierdzia Bożego została poświęcona i do dziś sprawowane są tam Msze św., głównie w sobotę (jako niedzielna) i nabożeństwa.

W II niedzielę Wielkanocy, czyli Miłosierdzia Bożego, parafianie gromadzą się o godz. 14:00 na Mszy św. odpustowej by potem od godz. 15:00 trwać na modlitwie w Godzinie Miłosierdzia.

Od początku funkcjonowania kaplica nie była remontowana, stąd wymaga kosztownych inwestycji, gdyż doraźne naprawy zwłaszcza dachu, nie są wystarczające. Mieszkańcy gromadzą już od kilku lat środki na ten cel.